Dzisiaj jest sobota, 18 listopada 2017 r. Polski English

 

 


   

 



 

 

 

Stronę odwiedziło osób: 344969865

HISTORIA GMINY OŁAWA


We wczesnym średniowieczu pojawiają się pierwsze wzmianki o miejscowościach położonych na terenie gminy.

    Najstarszy dokument z 1149 r. wymienia Sobocisko wśród dóbr nadanych przez Piotra Włostowica klasztorom we Wrocławiu. W 1155 r. w bulli papieskiej Hadriana V wymieniono Osiek jako osadę w kasztelani ryczyńskiej. Z 1189 r. pochodzi pierwsza wzmianka o Oleśnicy Małej. Następne dokumenty pochodzą z późnego średniowiecza. Kolejno pojawiają się: Stanowice (1251), Miłonów (1253), Marszowice (1266), Niemil (1267), Godzikowice, Jaczkowice i Ścinawa (1288), Marcinkowice i Ścinawa Polska (1291), Owczary i Chwalibożyce (1294), Gać i Gaj Oławski (1298), Psary (1303), Lizawice (1342), Zabardowice (1350), Godzinowice (1358), Siecieborowice (1361), Zakrzów (1365). Z dokumentów tych wynikają nadania dla kościołów i klasztorów oraz zmiany właścicieli.
 
    W 1163 r. tereny ziemi oławskiej otrzymał Bolesław Wysoki, najstarszy syn Władysława Wygnańca. Do 1311 r. należały one do księstwa wrocławskiego, a następnie legnicko-brzeskiego. Od 1329 aż do 1526 r. znajdowały się pod panowaniem czeskim. Po śmierci króla Czech i Węgier Ludwika w bitwie pod Mohaczem w 1526 r. ziemia oławska wraz ze Śląskiem przechodzi pod panowanie austriackich Habsburgów. Na skutek reformacji i edyktu księcia Fryderyka II w 1534 r. podoławskie kościoły przejęli protestanci. Przełomowe wydarzenia w życiu ludności zamieszkującej okolice Oławy nastąpiły podczas wojny trzydziestoletniej (1618-48), kiedy to wiele wsi stało się miejscem przemarszów wrogich armii, kwaterunków wojsk, rozbojów i rabunków, a przede wszystkim wysokich podatków i kontrybucji. Wskutek zniszczeń i epidemii kwitnące dotąd miejscowości doprowadzone zostały na skraj ubóstwa i upadku. Sytuacja odwróciła się, gdy w latach 1691-1734 Oławę wraz z okolicznymi wsiami  otrzymał polski królewicz i syn zwycięzcy spod Wiednia – Jakub Sobieski. Lata jego panowania na ziemi oławskiej to bezsprzecznie „złote czasy” rozwoju. Po opuszczeniu Oławy przez Sobieskiego i wkroczeniu na Śląsk w 1740 r. Fryderyka II sytuacja ludności posługującej się językiem polskim zaczęła stopniowo pogarszać się na korzyść żywiołu niemieckiego. Poprzez germanizację, kolonizację, represje oraz wywierane naciski przez Kościół i szkołę, władze pruskie wymuszały na rodzimej ludności polskiej, by zerwała z mową przodków, rodowodem i tradycją. Poczynania te nie od razu przyniosły zamierzony skutek. Wiadomo, iż w 1790 r. ewangelickie kazania po polsku odbywały się m.in. w Siedlcach, Godzikowicach, Gaju Oławskim i Marszowicach. Trwający po wojnach śląskich pokój zakłócony został w czasie kampanii napoleońskiej na początku XIX w., kiedy przez teren gminy przechodziły oddziały wojsk francuskich i sprzymierzonych. Przemarszom wojsk towarzyszyły kontrybucje i uciążliwe kwaterunki. Intensywny rozwój gospodarczy następuje dopiero w 2 poł. XIX i na początku XX wieku. Przełomowym momentem było uruchomienie w 1842 r. pierwszej na Śląsku linii kolejowej łączącej Wrocław z Oławą oraz powstanie w 1910 r. kolejki wąskotorowej na trasie Oława – Jaczkowice – Marszowice – Boreczek. Pomyślny rozwój przerwany został przez wybuch I wojny światowej. Do dziś przetrwały pomniki upamiętniające poległych żołnierzy w Owczarach i Oleśnicy Małej. Ofiarą II wojny światowej i nieludzkiego systemu był m.in. Peter Yorck von Wartenburg z Oleśnicy Małej. Za opozycyjną działalność w tzw. Kręgu z Krzyżowej i współudział w nieudanym zamachu na Hitlera w Wilczym Szańcu koło Kętrzyna, skazany został w 1944 roku na karę śmierci.
 
    Na przełomie stycznia i lutego 1945 r. podoławskie wsie zdobyte zostały przez oddziały radzieckie I Frontu Ukraińskiego, dowodzonego przez marszałka Iwana Koniewa. W drugiej połowie 1945 r. na mocy postanowień w Jałcie i Poczdamie zaczęli napływać nowi osadnicy, głównie z dawnych kresów wschodnich Rzeczpospolitej. Dla ziemi oławskiej rozpoczęły się ponownie polskie dzieje.

    W 1973 r. w wyniku reformy administracji i połączenia dotychczasowych gromad powstała gmina Oława.

    4 stycznia 1973 r., odbyła się inauguracyjna sesja nowopowołanej Gminnej Rady Narodowej w Oławie. Cztery dni wcześniej, zgodnie z uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, rozpoczęła swoje istnienie Gmina Oława. W jej skład weszły, w całości lub w części, dotychczasowe Gromadzkie Rady Narodowe w Bystrzycy Oławskiej, Częstocicach, Godzikowicach, Godzinowicach, Marcinkowicach i Wierzbnie. W nowej gminie znalazły się 33 wsie sołeckie. Pierwsza rada liczyła aż 94 osoby, dotychczasowych radnych z poszczególnych gromad. Inauguracyjną sesję, odbywającą się w Sali Rycerskiej oławskiego zamku, wówczas siedziby Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, otwierał radny-senior Mieczysław Brożek z GRN Bystrzyca. A na pierwszego przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej wybrano Stanisława Drozdowskiego – byłego przewodniczącego rady gromadzkiej w Bystrzycy. W skład prezydium weszli jeszcze: Zygmunt Wiśniewski – zastępca przewodniczącego oraz przewodniczący komisji: finansów – Tadeusz Czapka, rolnictwa – Bronisław Terlecki, oświaty – Irena Gólska, ładu i porządku publicznego – Stanisław Chechelski.

Terenowym organem administracji państwowej był Naczelnik Gminy. Pierwszym Naczelnikiem oławskiej gminy został Zygmunt Twardowski, dotychczasowy przewodniczący gromady Oława. To na bazie tej właśnie rady stworzono pierwszy 12-osobowy korpus urzędników gminy pracujący pod kierownictwem sekretarza Mieczysława Łukomskiego. Siedzibą nowej gminy stał się budynek gromady Oława przy ówczesnym placu Jedności Narodowej 28 (marsz. Józefa Piłsudskiego). Administracja gminna dzieliła powierzchnię obiektu z prywatnymi lokatorami zamieszkującymi w nim, co było kłopotliwe dla obu stron. Dopiero po ponad 30 latach – w roku 2005 – została jego właścicielem.

Pierwszy budżet nowej gminy na 1973 rok wyniósł 10 mln. 800 tys. zł, z czego na oświatę przeznaczono 60%. Pozostałe pieniądze wydatkowano na drogi, oświetlenie ulic, opiekę społeczną, kulturę, zdrowie, rolnictwo i administrację samorządową. Do dyspozycji gminy były środki specjalne, liczące ponad 3 mln. zł. i przeznaczone na utrzymanie Zespołu Usług Remontowo-Budowlanych oraz przedszkola gminnego. Z Funduszu Gminnego w wysokości 1.400 tys. zł finansowano niezbędne remonty i inwestycje.

Podstawowym zadaniem pierwszego samorządu i władz wykonawczych było scalenie dotychczasowych gromad w jeden organizm społeczno-gospodarczy, wyrównanie dysproporcji w rozwoju poszczególnych gromad,rozpoczęcie rozwiązywania problemów z nowej perspektywy.

To integracyjne zadanie realizowali kolejni Naczelnicy Gminy: Mieczysław Dobrowolski, Stanisław Kosiński – w latach siedemdziesiątych i Stanisław Kałuża – w latach osiemdziesiątych (ostatni Naczelnik i pierwszy Wójt Gminy). Wspierała ich Rada, którą kierowali wówczas: Bronisław Marczyszyn, Franciszek Hołyński, Henryk Piotrowski.

Gmina miała wówczas charakter typowo rolniczy, choć w znacznej mierze właściciele małych gospodarstw stanowili tzw. grupę chłoporobotników. W tym czasie dokonano scalenia gruntów, stworzono warunki powstawania gospodarstw specjalistycznych, udzielano pomocy rolnikom w modernizacji ich gospodarstw. Obok sektora indywidualnego funkcjonowały gospodarstwa państwowe i spółdzielcze. Władze gminy poprawiły bazę oświaty i kultury. GS rozbudował sieć placówek handlowych, a SKR poprzez kółka rolnicze zmechanizował wieś i roboty polowe.

Nowych impulsów nabrało codzienne życie wsi. Zaktywizowały się działające w poszczególnych miejscowościach organizacje społeczne: koła gospodyń wiejskich, ochotnicze straże pożarne, ludowe zespoły sportowe i inne formalne oraz nieformalne grupy skupiające mieszkańców.  Wzrósł poziom kształcenia dzieci i młodzieży, zmodernizowano szkoły, wprowadzano zajęcia pozaszkolne, rozwinął się sport szkolny organizowany przez Szkolne Zespoły Sportowe.
 


Zdjęcia


Akt powołania gminy Oława